Zawieszenie władzy rodzicielskiej to rozwiązanie stosowane wtedy, gdy rodzic przez określony czas nie może wykonywać swoich praw i obowiązków wobec dziecka, ale istnieją podstawy, aby zakładać, że przeszkoda ta ma charakter przejściowy. Nie oznacza ono definitywnego zerwania więzi prawnej między rodzicem a dzieckiem. Jego istotą jest czasowe wstrzymanie możliwości wykonywania władzy rodzicielskiej. W praktyce oznacza to, że rodzic, wobec którego orzeczono zawieszenie władzy rodzicielskiej, nie może w tym okresie podejmować decyzji należących do zakresu tej władzy. Sytuacja może jednak ulec zmianie, jeżeli przyczyna zawieszenia przestanie istnieć.
Czym jest zawieszenie władzy rodzicielskiej?
Władza rodzicielska obejmuje przede wszystkim obowiązek i możliwość sprawowania pieczy nad dzieckiem, dbania o jego wychowanie, reprezentowania go oraz podejmowania ważnych decyzji dotyczących jego życia. Zawieszenie powoduje, że rodzic czasowo nie może tych uprawnień wykonywać.
Najważniejsze jest przy tym słowo „czasowo”. Zawieszenie władzy rodzicielskiej znajduje zastosowanie w sytuacji, gdy istniejąca przeszkoda nie jest uznawana za trwałą. Zakłada się więc możliwość powrotu rodzica do wykonywania władzy nad dzieckiem po zmianie okoliczności.
Nie jest to zatem rozwiązanie mające definitywnie pozbawić rodzica jego statusu. Prawa i obowiązki związane z władzą rodzicielską nadal istnieją, jednak na czas zawieszenia nie mogą być wykonywane.
Kiedy może nastąpić zawieszenie władzy rodzicielskiej?
Podstawowym powodem zawieszenia jest wystąpienie przemijającej przeszkody, która faktycznie uniemożliwia rodzicowi wykonywanie władzy rodzicielskiej. Każda sytuacja wymaga indywidualnej oceny – nie wystarczy samo wystąpienie określonego zdarzenia.
Przeszkodą może być na przykład poważna choroba wymagająca długotrwałego leczenia, pobyt w szpitalu, dłuższa nieobecność związana z pobytem za granicą albo inne okoliczności, przez które rodzic przez pewien czas nie jest w stanie realnie zajmować się sprawami dziecka. W konkretnych przypadkach znaczenie może mieć również pobyt rodzica w zakładzie karnym.
Nie każda choroba, podróż czy pobyt poza miejscem zamieszkania prowadzi jednak do zawieszenia władzy rodzicielskiej. Istotne jest to, czy dana sytuacja rzeczywiście uniemożliwia jej wykonywanie oraz czy można racjonalnie przewidywać, że przeszkoda po określonym czasie ustanie.
Co oznacza przemijająca przeszkoda?
Charakter przeszkody ma kluczowe znaczenie dla decyzji o zawieszeniu władzy rodzicielskiej. Musi istnieć uzasadnione przekonanie, że obecna sytuacja może się zakończyć i rodzic będzie ponownie zdolny do wykonywania swojej roli.
Jeżeli okoliczności wskazują, że przeszkoda ma charakter trwały, zawieszenie może nie być rozwiązaniem odpowiadającym rzeczywistej sytuacji rodziny. Sąd bierze więc pod uwagę nie tylko samą przyczynę problemu, lecz także przewidywany czas jej trwania i możliwość powrotu rodzica do wykonywania obowiązków wobec dziecka.
Z tego powodu zawieszenie władzy rodzicielskiej należy rozumieć przede wszystkim jako rozwiązanie przejściowe – dostosowane do sytuacji, która również powinna mieć charakter przejściowy.
